Năm 1930, sau khi Đảng cộng sản Việt Nam ra đời, một phong trào cách mạng đã dâng lên trong toàn quốc mà đỉnh cao là Xô Viết Nghệ Tĩnh. Xô Viết Nghệ Tĩnh là sự kết tinh của truyền thống văn hoá, lịch sử. Từ mái đình cổ kính tôn nghiêm, từ luỹ tre xanh của làng quê Nghệ Tĩnh, ngọn lửa yêu nước đã rực cháy khắp nơi làm nên Xô Viết Nghệ Tĩnh anh hùng. Trong không khí của ngày hội cách mạng, tiếng trống Xô Viết đã ngân vang, thúc dục muôn người. Tiếng trống đã trở thành vũ khí  độc đáo của nhân dân Nghệ Tĩnh trong phong trào Xô Viết...

Nghệ Tĩnh là mảnh đất giàu tài nguyên, nhân lực dồi dào và thuận lợi về giao thông. Vì vậy, khi đặt chân đến Việt Nam, thực dân Pháp đã nghĩ ngay đến việc đánh chiếm Nghệ Tĩnh. Năm 1858, khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta, nhân dân Nghệ Tĩnh đã nối tiếp nhau đứng lên đấu tranh chống Pháp. Mở đầu là cuộc khởi nghĩa của Trần Tấn, Đặng Như Mai ( huyện Thanh Chương) với ngọn cờ “ Binh Tây sát tả ”.

Cuối năm 1925, chủ nghĩa Mác – Lê nin được truyền bá sâu rộng vào Việt Nam nói chung và Nghệ Tĩnh nói riêng đã thúc đẩy phong trào yêu nước phát triển mạnh, dẫn đến sự ra đời của hai tổ chức yêu nước Tân Việt và Thanh Niên. Ngay sau khi ra đời, hai tổ chức đã có nhiều hoạt động hợp pháp và nửa hợp pháp như: mở các hội tương tế, ái hữu, lớp học chữ quốc ngữ, hiệu buôn, Trại cày...ở trong và nước ngoài.

Phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp dưới ngọn cờ của các sỹ phu yêu nước phát triển sôi nổi ở Nghệ Tĩnh vào cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20. Mở đầu là cuộc khởi nghĩa của Trần Tấn, Đặng Như Mai với ngọn cờ “Bình Tây sát tả ” ở huyện Thanh Chương, Nam Đàn. Hưởng ứng chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi (tháng 7/1885), Nhân dân Nghệ Tĩnh đã đứng lên khởi nghĩa “Quyết đánh cả Tây lẫn triều”.